محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
540
اكسير اعظم ( فارسى )
و كذا روغن گندم و كذا روغن بلسان و كذا روغن آجر و كذا روغن كدوى تلخ و كذا روغن اذخر . و اگر بگيرند سرطان نهرى پنج عدد و همه را نصف نصف قطع كرده به آب و زيت بپزند تا مهرا شود و آب بسوزد و زيت بماند پس صاف كرده بردارند ريش را زود بروياند و بالخاصيت مجرب است و طلاى روغن شونيز و كذا روغن بادام تلخ در اين باب مجرب سويدى است و دندان فيل سوخته قدرى خاكستر آن با شير بز آميخته هفت روز بر جاى كه موى نيايد بمالند موى برآيد و كلونجى سوخته به روغن زيتون آميخته طلا كردن مفيد . و چون بورهء ارمنى و نوشادر را سوخته با سركهء كهنه طلا كندد در سه روز به شرط تكرار در هر سه ساعت يك بار و رويانيدن موى مجرب حكيم مؤمن است . اقوال مجربين : [ شيخ ] شيخ مىفرمايد كه در منبتات شعر قويه علاج قسمى از صلع كه علاج او ممكن است و علاج انتثار حواجب و مانند آن است و جميع ادويهء كه در داء الثعلب ذكر كرديم و جميع وجه تدبير از ماليدن سر و سرخ كردن او و استعمال شحوم بر آن پس استعمال ادويهء قوى در جذب و تحليل معاً خاص بداء الثعلب نافع است در صلع و انبات شعر در مرط و در حواجب و در لحيه و در پوست بيخ غرب به زيت تقويت و حفظ عجيب مع تسويدست . و اما ادويهء كه عزم با مذكر آنها در اينجاست و اگرچه در داء الثعلب بعد اعتبار چيزى كه در آخر باب حفظ شعر ذكر كرديم نيز نافع است آن اين است كه بگيرند ذراريح تازه كه پايها و سر آنها قطع كرده در سايه خشك كرده باشند و در روغن بنفشه بسايند و در آن يا در زيت بپزند تا غليظ گردد و به قدر حاجت طلا نمايند كه آبله افكند پس موى بروياند و همچنين عسل بلادر است چون بر مواضع تمرط شعر بگذارند و با كندش در روغن بيضه بسايند و به قدر حاجت مكرر طلا كنند كه موى بروياند و يا بگيرند سم خر سوخته و قرن سوخته و به روغن كنجد طلا نمايند كه اين قوى است و اما بيضهء مورچه به روغن بان از آن جمله است كه در منبتات شمار كردهاند و نزديك عام مردم آن از مانعات نبات شعر است و آنچه تجربه كرده شده عضايه است ( عضايه به قول سديد و در فارسى غنده و كربس گويند و به قول ابن الياس سان ابرعى است ) كه در خانها مىباشد آن را كشته خشك كنند و سائيده به روغن طلا كنند . و ايضاً زجاج فرعونى مع زنبق سوده و آنچه خفيفتر از اين بود اين است كه بگيرند دسته و صلايه از رصاص و در آن روغن از روغنهاى معروفه كه شعر را نافع است مثل روغن آس بلادن و مانند آن و يا شحم كه معلوم شده مثل پيه خرس و نر گاو امثال آن انداخته بسايند تا آنكه قوت رصاص در آن آيد و بدان لطوخ كنند و تضميد موضع ببرگ انجير جوش كرده نيكو است و مائل به اندك قوت است . و ايضاً بگيرند مغز بندق بيست عدد بريان كنند چندان كه سائيده شود و به روغن ترب آميخته به كار برند و يا بگيرند حشيشه كه آن را خرگوش نامند و قضيب خر و طحال او هر دو بريان هر واحد نيم رطل و لادن بيست اوقيه همه را بياميزند بعد حل كردن لادن در شراب و استعمال كنند و آنچه فيلغريوس ذكر كرده اين است كه بگيرند پيه نرگاو نمكين نود و شش درم اشنان و ثافسيا هر واحد هژده درم هر هشت درم لادن مثل اين پرشياوشان چهل و هشت درم قضيب خر چهل و هشت درم طحال خر نود و شش درم طحال و قضيب خر را بريان كنند و سائيده همه را به شراب اسود جمع كنند و موى سر تراشيده بدان طلا كنند و پنج روز بدارند پس بشويند و دو روز راحت داده باز اعاده كنند پس اگر قرحه شود علاج آن موضع بشحم مرغابى كنند . و ايضاً از قريطن بگيرند بطون خرگوش شش عدد و خوب خشك كرده در ديگ گلى گل حكمت نموده بسوزند و بر آن برگ عوسج و برگ مورد مثل آن و پرشياؤشان نُه اوقيه انداخته بار ديگر در ظرف آبگينه بسوزند بعده سائيده بسه رطل پيه خرس و مثل اين روغن ترب آميخته بردارند و وقت حاجت در روغن خوشبو استعمال كنند و حب الغار و روغن فلفل و روغن بيد انجير همه از معينات انبات شعراند . و ايضاً چون خاكستر قيصوم به زيت كهنه آميزند موى ريش را كه بدير رويد بروياند و كذا خاكستر شونيز به آب و خصوصاً براى موى ابرو . و ايضاً براى ابرو جوز دو عدد چندان بسوزند كه سائيده شود و يك مثقال خستهء خرما به دستور اندك سوخته و پانزده عدد فلفل همه را آميخته به روغن گل طلا سازند . و ايضاً خاكستر قيسوم و بندق سوخته و لادن و ذراريح و كندش در روغن بان بسوزند تا سياه شود و با هم چند غاليه آميخته بر موضع بمالند و طلا كنند . و ايضاً پرسياؤشان و حب الآس و تخم كرفس اندك بسوزند تا سياه شود و با چربى خرس و روغن ترب آميزند دوائى كه موى ابرو را بروياند بگيرند كندر چهار درم سرگين نهنگ و سرگين خارپشت بحرى و سداب كوهى هر واحد يك درم به شراب قابض سائيده بچربى خرس آميزند و استعمال كنند . ديگر براى ريختن موى ابروى قديم صعب از داء الثعلب يا غير آن بگيرند شيح يك جزو كف دريا هشت جزو فرفيون حب الغار هر واحد سه جزو زفت رطب چهار جزو زفت را در روغن سوسن بگدازند و در آن فرفيون نيز گداخته همه ادويه آميزند . ديگر مثل آن بيخ نى سوخته هفت جزو خاكستر غوك پنج جزو تخم جرجير چهار جزو بيخ اسراش سه جزو به روغن غار سائيده استعمال كنند . [ صاحب كامل ] صاحب كامل گويد كه هرگاه موى ريش و غيره در روئيدن دير كند و يا موى ابرو خفيف باشد